قصه

قصه

قصه، ترکیب خاصی در نقل حوادث، خواه واقعی و خواه خیالی می باشد که در خلال آن شخصیت ها رشد می کنند و عناصر اصلی به شیوه ی معینی با یکدیگر مرتبط می شوند و با قصد معینی که نویسنده دارد، در جهتی حرکت می کنند. قصه در صورت های مختلف آن که به طور عام شامل داستان بلند (رمان)، داستان کوتاه، حکایت و انواع مشابه آنها می شود، یکی از وسیع ترین انواع ادبی در جهان است. بسیاری از نویسندگان بزرگ دنیا قالب داستان را مناسب ترین قالب ها برای بیان اندیشه ها و تاملات خود یافته اند و به خصوص از قرن هجدهم میلادی به بعد هر روز بر رواج و گسترش آن افزوده شده است.

  قصه تاریخچه ای بسیار قدیمی دارد، شاید بتوان گفت مصری ها اولین ملّتی هستند که قصه را به ادبیات جهان هدیه کردند. پس از آن ادبیات آشوری، هندی و یونانی معروف است. قصه ها دارای ویژگی هایی چون خرق عادت، پیرنگ ضعیف، مطلق گرایی، کلی گرایی، ایستایی، فرضی بودن زمان و مکان، همسانی قهرمانان در سخن گفتن اعتقاد به سرنوشت، شگفت آوری، استقلال حوادث و کهنگی هستند.

 قصه

 در یک تقسیم بندی کلی، قصه های گذشته را به انواع زیر می توان تقسیم کرد:

فنون و رسوم کشور داری و آیین فرمانروایی، مملکت داری، لشکرکشی، بازرگانی ، علوم رایج زمان، عدل و سیرت نیکوی پادشاهان و وزیران و امیران؛ مانند حکایت های سیاست نامه(سیرالملوک) خواجه نظام الملک توسی و…

شرح زندگی و کرامات عارفان و بزرگان دینی و مذهبی چون حکایت های اسرار التوحید و …

شرح مفاهیم عرفانی، فلسفی و دینی به وجه تمثیلی یا نمادین(سمبلیک) مانند: «عقل سرخ» سهروردی و «منطق الطیر» عطار و …

قصه هایی که جنبه های واقعی و تاریخی و اخلاقی آن ها به هم آمیخته است و بیشتر از نظر نثر و شیوه ی نویسندگی به آن ها توجه می شود؛ مانند: «مقامات حمیدی» تالیف حمید الدین بلخی و گلستان سعدی و …  قصه هایی که جنبه ی تاریخی دارند و اغلب در ضمن وقایع کتابهای تاریخی آمده اند؛ مانند: قصّه های «تاریخ بیهقی» تالیف ابوالفضل محمد بیهقی و…

 قصه هایی که از زبان حیوانات روایت می شود و درآن ها نویسنده اعمال و احساسات انسان را به حیوانت نسبت می دهد؛ مانند: «کلیله دمنه» ابوالمعالی نصرالله منشی، در ادبیات غرب به این نوع قصه ها (افسانه ها تمثیلی) فابلfable   می گویند.

قصه

قصه هایی در زمینه تعلیم و تربیت؛ مانند: «قابوس نامه» اثر عنصرالنعالی کی کاووس بن وشمگیر و«چهار مقاله»ی احمد عروضی سمرقندی. قصه هایی که براساس امثال و حکم فارسی و عربی و تنظیم شده اند؛ مانند: جامع التمثیل حبله رودی. قصه هایی که محتوای گوناگون دارند؛ از معرفت آفریدگار و معجزات پیامبران و کرامات اولیا و تاریخ پادشاهان و احوال شاعران و گروه های مختلف مردم تا شگفتی های دریاها، شهرها و حیوانات. «جوامع الحکایات و لوامع الروایات» عوفی نمونه ای از این کتاب هاست. قصه های عامیانه که حاوی سرگذشت ها و ماجراهای شاهان، بازرگانان و مردان و زنانی گمنام است که برحسب تصادف، با وقایعی عبرت انگیز و حکمت آموز و حوادثی شگفت رو به رو شده اند مانند: «سمک عیار» و «هزار و یکشب».

مجله اینترنتی چی گه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *